बेळगाव लाईव्ह : तोंडामध्ये फोड येणे किंवा अल्सर होणे म्हणजे कॅन्सरच असे नाही. मात्र, तोंडातील काही बदल हे गंभीर आजाराचे, तसेच तोंडाच्या कर्करोगापूर्वीच्या अवस्थेचे संकेत असू शकतात. त्यामुळे घाबरून जाण्याऐवजी योग्य वैद्यकीय तपासणी करून घेणे आणि लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करणे महत्त्वाचे असल्याचे मत डॉ. सोनाली सरनोबत यांनी व्यक्त केले.
आरोग्यविषयक मार्गदर्शन करताना त्यांनी तोंडातील साधे अल्सर्स, ओरल कॅन्डिडिआसिस, सबम्युकस फायब्रोसिस आणि तोंडाच्या कर्करोगाची संभाव्य लक्षणे यांमधील फरक स्पष्ट केला.
झोपेचा अभाव, अपुरा आहारही ठरू शकतो कारण
तोंडामध्ये लालसर कडा आणि मध्यभागी पांढरा किंवा पिवळसर भाग असलेले छोटे फोड येतात, त्यांना सामान्यतः ॲफ्थस अल्सर्स म्हटले जाते. झोपेचा अभाव, मानसिक ताण, थकवा, अनियमित आहार तसेच लोह किंवा काही जीवनसत्त्वांची कमतरता यांसारख्या कारणांमुळे तोंडात फोड येऊ शकतात. काही वेळा बुरशीच्या संसर्गामुळेही तोंडामध्ये त्रास होतो. अशा परिस्थितीत स्वतःहून औषधे घेण्याऐवजी योग्य निदान करून घेणे आवश्यक आहे.
तंबाखूचे सेवन तोंडाच्या कर्करोगाचा धोका वाढवते
तंबाखू खाणे, मिश्री लावणे, तंबाखूची पेस्ट दातांना किंवा हिरड्यांना लावणे तसेच तंबाखूची गोळी गालाच्या आतील बाजूस किंवा दाढेखाली ठेवणे या सवयी आरोग्यासाठी घातक आहेत. तंबाखूतील कर्करोगकारक घटक तोंडाच्या आतील त्वचेच्या संपर्कात येतात. त्यामुळे तोंडाच्या कर्करोगाचा धोका वाढतो. तंबाखू गिळली जात नसली तरी तिचा वापर सुरक्षित ठरत नाही, असे डॉ. सरनोबत यांनी स्पष्ट केले.
सबम्युकस फायब्रोसिसची लक्षणे ओळखा
तंबाखू आणि सुपारीजन्य पदार्थांच्या सेवनामुळे तोंडाच्या आतील त्वचेत बदल होऊन ओरल सबम्युकस फायब्रोसिस हा आजार उद्भवू शकतो. या अवस्थेत तोंडाच्या आतील भागात पांढरे पट्टे किंवा रेषा दिसू शकतात. तिखट पदार्थ खाल्ल्यावर तीव्र जळजळ होणे, पदार्थांची चव जाणवण्यात बदल होणे आणि हळूहळू तोंड उघडण्यास त्रास होणे ही त्याची महत्त्वाची लक्षणे आहेत.
सबम्युकस फायब्रोसिस ही तोंडाच्या कर्करोगाचा धोका वाढवणारी पूर्वकर्करोग अवस्था मानली जाते. त्यामुळे अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करता तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
तोंडातील न बरी होणारी जखम धोक्याची घंटा?
तोंडात, हिरड्यांवर, गालाच्या आतील भागात, टाळूवर किंवा घशामध्ये गाठ येणे, जखम न भरणे, पांढरे किंवा लालसर डाग दिसणे अथवा असामान्य वाढ जाणवणे ही लक्षणे तपासून घेणे गरजेचे आहे. विशेषतः तोंडातील जखम दोन आठवड्यांपेक्षा अधिक काळ टिकल्यास, गाठ वाढत असल्यास किंवा रक्तस्राव होत असल्यास त्वरित डॉक्टरांकडे जावे.
गरजेनुसार तज्ज्ञांकडून तपासणी आणि बायोप्सी केली जाऊ शकते. कर्करोगाचे निदान लवकर झाल्यास योग्य उपचार वेळेत सुरू करण्याची संधी मिळते.
उपचारांसाठी योग्य निदान महत्त्वाचे
तोंडाच्या कर्करोगाचा संशय असल्यास किंवा निदान झाल्यास शस्त्रक्रिया, रेडिएशन, औषधोपचार यांसारखे आधुनिक वैद्यकीय उपचार आजाराच्या प्रकारानुसार आणि अवस्थेनुसार दिले जातात. उपचारांमध्ये विलंब करू नये. पूरक उपचारांचा विचार करताना त्यांची परिणामकारकता आणि सुरक्षितता तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून समजून घेणे आवश्यक आहे. होमिओपॅथीमुळे कर्करोग बरा होतो किंवा त्याची वाढ थांबते, यासाठी ठोस वैज्ञानिक पुरावा उपलब्ध नाही. त्यामुळे होमिओपॅथीसह कोणत्याही पूरक उपचारांमुळे कर्करोगावरील सिद्ध उपचारांना पर्याय निर्माण होऊ देऊ नये.
सतत तोंड येण्याचा त्रास होत असल्यास त्यामागील कारण शोधणे गरजेचे आहे. जीवनसत्त्वांची कमतरता, संसर्ग किंवा इतर आजार यांनुसार उपचार ठरवले जातात.
तंबाखू आणि धूम्रपानाला आजच सोडचिठ्ठी द्या
तोंडाचे आरोग्य जपण्यासाठी तंबाखू, गुटखा, सुपारीजन्य पदार्थ आणि धूम्रपान टाळणे, संतुलित आहार घेणे, पुरेशी झोप घेणे आणि तोंडातील असामान्य बदलांकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. तोंडात वारंवार फोड येत असतील किंवा जखम बरी होत नसेल, तर स्वतःहून औषधे घेण्यापेक्षा वैद्यकीय सल्ला घ्यावा, असे आवाहन डॉ. सोनाली सरनोबत यांनी केले.
तोंडातील प्रत्येक फोड म्हणजे कर्करोग नाही; मात्र दीर्घकाळ न बरी होणारी जखम किंवा तोंड उघडण्यास होणारा त्रास दुर्लक्षित करणेही योग्य नाही. वेळेत तपासणी आणि योग्य उपचार हेच तोंडाचे आरोग्य जपण्यासाठी महत्त्वाचे आहेत.