बेळगाव लाईव्ह :बेळगाव शहराला ऐतिहासिक गणेशोत्सवाची एक मोठी परंपरा लाभली आहे. मात्र, यंदा सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांमध्ये लागलेली स्पर्धा, वर्चस्वाची चढाओढ आणि प्रशासनाच्या सूचनांकडे केलेले दुर्लक्ष यांमुळे विसर्जन मिरवणुकीचे वेळापत्रक पूर्णपणे विस्कळीत झाले. वर्षांनुवर्षे चालत आलेल्या धार्मिक परंपरेनुसार अनंत चतुर्दशीच्या दिवशीच श्रींच्या विसर्जन मिरवणुकीला सुरुवात होऊन वेळेत विसर्जन होणे अपेक्षित असते. परंतु, बेळगाव शहरातील मध्यवर्ती भागासह वडगाव, शहापूर आणि अनगोळ परिसरातील ४० हून अधिक सार्वजनिक मंडळांनी यंदा या परंपरेला छेद दिला. अनंत चतुर्दशी उलटून दुसऱ्या दिवशी दुपारपर्यंत श्रीमूर्ती मंडपातच विराजमान होत्या. जाणीवपूर्वक केलेल्या या विलंबामुळे एका बाजूला गणेशभक्तांचा तीव्र हिरमोड झाला, तर दुसऱ्या बाजूला पितृपक्ष म्हणजेच महालय मास आरंभ होत असताना प्रतिपदेपर्यंत चाललेल्या या विसर्जनामुळे भाविकांच्या धार्मिक भावना दुखावल्याची तीव्र भावना शहरवासीयांमधून व्यक्त केली जात आहे.
मंडळांमधील चढाओढ अन् जाणीवपूर्वक केलेला विलंब
दरवर्षी अनंत चतुर्दशीला सर्व प्रमुख सार्वजनिक मंडळे पारंपरिक पद्धतीने अत्यंत शिस्तबद्ध रीतीने श्रींचे विसर्जन मिरवणुकीसाठी प्रस्थान करतात. मात्र, यंदा अनेक मंडळांनी “आपलीच मूर्ती सर्वात शेवटी विसर्जित व्हावी” किंवा “आपलीच मिरवणूक सर्वात भव्य दिसावी” या चुकीच्या स्पर्धात्मक अट्टाहासामुळे मूर्ती मंडपातून बाहेर काढण्यास जाणीवपूर्वक उशीर केला. प्रशासनाने वेळेचे पालन करण्याबाबत आधीच स्पष्ट सूचना दिल्या होत्या, तरीही ४० हून अधिक मंडळांनी या सूचनांकडे साफ दुर्लक्ष केले. शुक्रवारी दुपारपर्यंत अनेक मंडपांमध्ये गणेशमूर्ती जशाच्या तशा विराजमान होत्या. या अप्रामाणिक आणि अनियोजित चढाओढीमुळे संपूर्ण विसर्जन मार्गाचे गणित बिघडले आणि संपूर्ण शहरात विसर्जनाचा गोंधळ पाहावयास मिळाला.
तासनतास ताटकळलेल्या भाविकांचा हिरमोड
ऐतिहासिक विसर्जन मिरवणूक पाहण्यासाठी शुक्रवारी रात्री शहरासह संपूर्ण तालुक्यातील विविध भागांतून नागरिक आपल्या कुटुंबांसह आणि लहानांपासून वृद्धांपर्यंत सर्व घटकांसह रस्त्यावर दाखल झाले होते. विशेषतः ढोल-ताशा पथकांचा उत्साहपूर्ण सहभाग आणि प्रमुख गणेशोत्सव मंडळांच्या देखण्या मूर्ती पाहण्यासाठी गणेशभक्तांची मोठी उत्सुकता होती. परंतु, तासन तास रस्त्याच्या कडेला ताटकळूनही अपेक्षित प्रमुख मंडळे विसर्जन मार्गावर वेळेत आलीच नाहीत. रात्री उशिरापर्यंत रस्ते ओस पडल्याचे आणि मिरवणुकीतील मुख्य आकर्षण असलेली मंडळे गैरहजर असल्याचे पाहून नागरिकांना अत्यंत निराश होऊन घराकडे परतावे लागले. या अयोग्य नियोजनामुळे दरवर्षी असणाऱ्या उत्साहावर पूर्णपणे विरजण पडले.
महालय मास आरंभ आणि धार्मिक परंपरांना बसलेला तडा
धार्मिक शास्त्रानुसार अनंत चतुर्दशीचा दिवस हा गणेशमूर्तींच्या विसर्जनासाठी अत्यंत पवित्र आणि महत्त्वाचा मानला जातो. अनंत चतुर्दशी संपताच पितृपक्ष पंधरवडा म्हणजेच महालय मास आरंभ होतो, ज्या काळात कोणतेही मंगल कार्य किंवा उत्सवाचे विसर्जन केले जात नाही. परंतु बेळगावात प्रतिपदा महालयापर्यंत श्रींचे विसर्जन सुरू राहिल्याने धार्मिक नियमांची पायमल्ली झाल्याची चर्चा आता सुरू झाली आहे. नव्याने अनिष्ट पद्धती सुरू करण्यापेक्षा पिढ्यानपिढ्या जपलेल्या धार्मिक परंपरेचे जतन आणि रक्षण करण्याची गरज होती, अशी खंत नागरिक व्यक्त करत आहेत. परंपरेचा असा अनादर झाल्यामुळे सर्वसामान्य भाविकांमध्ये प्रचंड नाराजी आणि संताप पाहावयास मिळत आहे.
भविष्यात शिस्त आणि परंपरा जपण्याचे मोठे आव्हान
यंदाच्या या दुर्दैवी प्रकारानंतर बेळगावातील गणेशोत्सवाच्या स्वरूपावर आणि सार्वजनिक मंडळांच्या भूमिकेवर गंभीर प्रश्न निर्माण झाले आहेत. मंडळांमधील आपापसातील चढाओढ ही सणाचे पावित्र्य नष्ट करत असून, यामुळे सर्वसामान्य नागरिक व भाविकांनाच नाहक मनस्ताप सहन करावा लागत आहे. येणाऱ्या काळात शहरातील गणेशोत्सव महामंडळे, पोलीस प्रशासन आणि सर्व सार्वजनिक मंडळांनी एकत्र येऊन विसर्जनाच्या वेळेबाबत कडक नियमावली आखणे गरजेचे आहे. परंपरेचे रक्षण करून वेळेत विसर्जन सोहळा पूर्ण करणे आणि भाविकांच्या धार्मिक भावनांचा आदर राखणे हीच बेळगावच्या ऐतिहासिक गणेशोत्सवाची खरी ओळख पुनरुज्जीवित करू शकते.
