बेळगाव लाईव्ह : कर्नाटकातील मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरिक्षणाअंतर्गत (SIR) 24 ऑगस्ट 2026 रोजी मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. या मसुद्यात 4 कोटी 46 लाख 35 हजार 975 मतदारांचा समावेश करण्यात आला असून, 16 जून रोजीच्या मतदार यादीतील 5 कोटी 54 लाख 32 हजार 314 मतदारांच्या तुलनेत मोठी घट झाली आहे. पूर्वीच्या यादीतील 1 कोटी 7 लाख 96 हजार 339 मतदारांना अनुपस्थित, कायमस्वरूपी स्थलांतरित, मृत, अन्यत्र नोंदणीकृत किंवा इतर कारणांमुळे ASDDO श्रेणीत ठेवण्यात आले आहे.
मसुदा यादीत नाव नसणे म्हणजे मतदाराचे नाव कायमस्वरूपी मतदार यादीतून वगळण्यात आले आहे, असा अर्थ होत नाही. निवडणूक आयोगाने दावे आणि हरकती नोंदवण्यासाठी 24 ऑगस्ट ते 23 सप्टेंबर 2026 असा कालावधी दिला आहे. या काळात पात्र मतदारांना आपले नाव पुन्हा समाविष्ट करण्याची संधी आहे. दावे आणि हरकतींच्या प्रक्रियेनंतर अंतिम मतदार यादी 27 ऑक्टोबर 2026 रोजी प्रसिद्ध होणार आहे.
त्यामुळे सर्वप्रथम मतदारांनी नव्या मसुदा मतदार यादीत आपले नाव आणि EPIC क्रमांक तपासणे आवश्यक आहे. केवळ मतदार ओळखपत्र जवळ आहे म्हणून मतदानाचा अधिकार निश्चित होत नाही; संबंधित मतदाराचे नाव अधिकृत मतदार यादीत असणे महत्त्वाचे आहे. नाव सापडले नाही तर त्यानंतर ASDDO यादीत आपले नाव कोणत्या कारणामुळे आले आहे, हे तपासावे.
जर एखाद्या मतदाराचे नाव पूर्णपणे मसुदा यादीतून गायब झाले असेल, तर त्याने Form 6 द्वारे मतदार यादीत नाव समाविष्ट करण्यासाठी दावा करणे आवश्यक आहे. विशेषतः SIR प्रक्रियेत ‘Absent’ किंवा ‘Shifted’ म्हणून नोंद झालेल्या पात्र मतदारांना सध्याच्या पत्त्यावर नाव समाविष्ट करण्यासाठी Form 6 चा मार्ग उपलब्ध आहे. मात्र संबंधित व्यक्तीची भारतातील अन्य ठिकाणी मतदार म्हणून नोंद नसणे आवश्यक आहे.
एखाद्या व्यक्तीने मागील निवडणुकीत मतदान केले असेल, तरी त्याचे नाव नव्या मसुद्यात नसल्यास ते आपोआप पुन्हा यादीत येत नाही. अशा मतदारांनीही Form 6 द्वारे नाव समाविष्ट करण्यासाठी दावा करावा. अर्ज करताना EPIC क्रमांक, मागील मतदार यादीतील तपशील, पूर्वीचे मतदान केंद्र किंवा भाग क्रमांक, सध्याचा पत्ता, जन्मतारीख किंवा वय आणि आवश्यक कागदपत्रे जवळ ठेवणे उपयुक्त ठरणार आहे.
मागील SIR मतदार यादीत नाव होते, मात्र 2026 च्या मसुदा यादीत नाव दिसत नसेल, तरीही प्राथमिक उपाय म्हणून Form 6 करावा. ऐतिहासिक मतदार यादीतील आपली नोंद शोधून जिल्हा, विधानसभा मतदारसंघ, मतदान केंद्र, भाग क्रमांक, अनुक्रमांक आणि नातेवाईकाचे नाव यांसारखे तपशील जतन करून ठेवणे महत्त्वाचे आहे. नावाच्या स्पेलिंगमध्ये फरक असल्यास विविध प्रकारे शोध घेण्याचा सल्लाही देण्यात आला आहे.
याउलट, मतदाराचे नाव मसुदा यादीत आहे, पण नावाची स्पेलिंग, जन्मतारीख, लिंग, नातेवाईकाचे नाव, पत्ता किंवा छायाचित्र यामध्ये चूक असेल, तर Form 8 वापरावा. विद्यमान मतदार नोंद दुरुस्त करण्यासाठी, EPIC बदलण्यासाठी किंवा पत्ता बदलण्यासाठी Form 8 लागू होतो. एखाद्या व्यक्तीचे नाव दुसऱ्या व्यक्तीच्या चुकीच्या किंवा अपात्र नोंदीमुळे मतदार यादीतून काढण्याची मागणी करायची असल्यास Form 7 वापरला जातो.
SIR प्रक्रियेत एखाद्या जिवंत व्यक्तीला ‘Dead’ म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले असेल आणि त्यामुळे त्याचे नाव मसुदा यादीत नसेल, तर संबंधित व्यक्तीने Form 6 दाखल करण्याबरोबरच तातडीने BLO, AERO किंवा ERO यांच्याशी संपर्क साधावा. आपला EPIC क्रमांक, ओळख आणि पत्त्याशी संबंधित कागदपत्रे तयार ठेवून ‘Dead’ अशी नोंद चुकीची असल्याचे स्पष्ट करणे आवश्यक आहे. मसुदा आकडेवारीनुसार मागील मतदार यादीतील 16 लाख 39 हजार 864 मतदारांना मृत श्रेणीत वर्गीकृत करण्यात आले आहे.
‘Already Enrolled’ किंवा दुबार नोंद म्हणून नावावर आक्षेप घेतला गेला असेल, तर अनेक ठिकाणी नवीन अर्ज करण्याऐवजी प्रथम विद्यमान नोंद कुठे आहे, हे तपासावे. योग्य पत्ता कर्नाटकात असून अन्यत्र मतदार नोंद नसल्यास ही बाब BLO किंवा ERO यांच्या निदर्शनास आणून देऊन नियमानुसार नाव समाविष्ट करण्याची प्रक्रिया करावी. मसुद्यात अशा प्रकारे 7 लाख 9 हजार 870 मतदारांची नोंद झाली आहे.
नवीन मतदारांसाठीही Form 6 महत्त्वाचा आहे. 1 ऑक्टोबर 2026 ही कर्नाटक SIR साठी पात्रता तारीख निश्चित करण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत 18 वर्षे पूर्ण करणाऱ्या पात्र युवकांना मतदार म्हणून नोंदणीसाठी अर्ज करता येणार आहे.
Form 6 भरताना वय आणि सामान्य रहिवासाचा पुरावा आवश्यक असू शकतो. जन्म प्रमाणपत्र, आधार, पॅन कार्ड, ड्रायव्हिंग लायसन्स, दहावी किंवा बारावीचे प्रमाणपत्र, पासपोर्ट यांसारखी वयाची कागदपत्रे तसेच पत्त्याच्या पुराव्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवावीत. आधार क्रमांक देणे ऐच्छिक असल्याने केवळ आधार तपशील न दिल्यामुळे अर्ज नाकारला जाऊ नये, अशी निवडणूक आयोगाची भूमिका आहे.
अर्ज ऑनलाइन किंवा संबंधित ERO, AERO अथवा BLO यांच्यामार्फत प्रत्यक्ष सादर करता येतो. अर्ज केल्यानंतर मिळालेला पावती क्रमांक किंवा संदर्भ क्रमांक सुरक्षित ठेवणे आणि अर्जाची स्थिती वेळोवेळी तपासणे महत्त्वाचे आहे. काही प्रकरणांमध्ये पूर्वीच्या SIR नोंदीशी संबंधित माहिती जुळत नसल्यास किंवा नोंदणीबाबत विसंगती आढळल्यास ERO कडून नोटीस मिळू शकते. अशा वेळी नोटीसमध्ये दिलेल्या तारखेला सुनावणीस उपस्थित राहून मागितलेली कागदपत्रे सादर करावीत. कर्नाटकात मसुदा प्रसिद्ध झाल्यानंतर सुमारे 43.8 लाख मतदारांना नोंदणीतील विसंगती किंवा जुन्या यादीशी मॅपिंग न झाल्यामुळे पडताळणीसाठी नोटिसा मिळण्याची शक्यता असल्याचे यापूर्वी सांगण्यात आले होते.
ERO ने दावा फेटाळल्यास संबंधित मतदाराने आदेशाची प्रत घेऊन पुढील अपीलची प्रक्रिया तपासावी. त्यामुळे Form 6 किंवा अन्य अर्ज नाकारला गेल्यानंतर प्रक्रिया संपली असे समजू नये.
कर्नाटकातील मतदारांसाठी सध्या सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे 24 ऑगस्ट ते 23 सप्टेंबर 2026 या दावे-हरकतीच्या कालावधीतच कारवाई करणे. नाव पूर्णपणे गायब असेल तर Form 6, विद्यमान नोंदीत दुरुस्ती किंवा पत्ता बदलायचा असेल तर Form 8 आणि चुकीची किंवा अपात्र नोंद हटवण्यासाठी Form 7 हा मूलभूत फरक लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. अंतिम मतदार यादीची प्रतीक्षा न करता मसुदा यादीत नाव तपासून आवश्यक दावा वेळेत दाखल करणेच मतदारांसाठी सुरक्षित पर्याय ठरणार आहे.
