बेळगाव लाईव्ह: मूत्रपिंडातील खडे (किडनी स्टोन) ही आजच्या काळात वाढत्या प्रमाणात आढळणारी समस्या असून, वेळेत निदान आणि योग्य उपचार घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या आजाराबाबत होमिओपॅथिक तज्ज्ञ डॉ. सोनाली सरनोबत यांनी माहिती देताना किडनी स्टोनची लक्षणे, कारणे, प्रतिबंधात्मक उपाय आणि होमिओपॅथी उपचारांची भूमिका स्पष्ट केली.
मूत्रातील कॅल्शियम, ऑक्सलेट, युरिक अॅसिड किंवा इतर खनिजांचे स्फटिकीकरण होऊन तयार होणाऱ्या कठीण गाठींना मूत्रपिंडातील खडे (Kidney Stones) असे म्हणतात. लहान खडे नैसर्गिकरीत्या बाहेर पडू शकतात; मात्र मोठ्या खड्यांमुळे तीव्र वेदना, मूत्रमार्गात अडथळा किंवा संसर्ग होऊ शकतो.
प्रमुख लक्षणे
- कंबर, पाठ किंवा पोटाच्या एका बाजूला तीव्र वेदना
- वेदना जांघ किंवा जननेंद्रियाच्या दिशेने पसरणे
- लघवी करताना जळजळ किंवा वेदना
- लघवीत रक्त येणे
- वारंवार लघवी लागणे
- मळमळ किंवा उलट्या
- संसर्ग झाल्यास ताप आणि थंडी वाजणे
किडनी स्टोन होण्याची प्रमुख कारणे
- कमी पाणी पिणे
- जास्त मीठ व प्रक्रिया केलेल्या अन्नाचे सेवन
- ऑक्सलेटयुक्त पदार्थांचे अति सेवन
- आनुवंशिक प्रवृत्ती
- वारंवार होणारे मूत्रमार्गाचे संसर्ग
- लठ्ठपणा आणि काही चयापचय विकार
डॉ. सरनोबत यांच्या मते, होमिओपॅथीमध्ये रुग्णाची प्रकृती, लक्षणे तसेच खड्याचा प्रकार आणि आकार लक्षात घेऊन वैयक्तिक उपचार केले जातात. काही रुग्णांमध्ये वेदना कमी होण्यास, लहान खडे नैसर्गिकरीत्या बाहेर पडण्यास तसेच पुन्हा खडे होण्याची शक्यता कमी करण्यासाठी उपचारांचा उपयोग होऊ शकतो.
किडनी स्टोनच्या उपचारात Berberis vulgaris, Lycopodium clavatum, Sarsaparilla, Cantharis, Hydrangea arborescens, Ocimum canum आणि Pareira brava यांसारखी होमिओपॅथिक औषधे रुग्णाच्या लक्षणांनुसार वापरली जातात. कोणतेही औषध तज्ज्ञ होमिओपॅथिक डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय घेऊ नये, असेही त्यांनी सांगितले.
प्रतिबंधासाठी उपाय
- दिवसातून २.५ ते ३ लिटर पाणी पिणे (डॉक्टरांनी वेगळा सल्ला दिला नसेल तर)
- मीठाचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे
- संतुलित आहार घेणे
- नियमित व्यायाम करणे
- लघवी दाबून न ठेवणे
- डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित तपासणी करणे
अशा वेळी तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
- असह्य वेदना होत असल्यास
- तापासह थंडी वाजत असल्यास
- लघवी बंद होणे किंवा अत्यल्प होणे
- वारंवार उलट्या होणे
- लघवीत जास्त प्रमाणात रक्त दिसणे
मोठे खडे, मूत्रमार्गातील अडथळा किंवा गंभीर संसर्ग असल्यास तातडीने मूत्ररोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. अशा परिस्थितीत शस्त्रक्रिया किंवा इतर वैद्यकीय उपचारांची आवश्यकता भासू शकते. रुग्णाच्या स्थितीनुसार होमिओपॅथी हा पूरक उपचार पर्याय ठरू शकतो.
संपर्क:
डॉ. सोनाली सरनोबत
BHMS, MD, CFN, MSc (Psychology), PG (Hom-London)
केदार क्लिनिक, फुलबाग गल्ली
📞 99649 46918
गोवावेस क्लिनिक
📞 99161 06896 / 76764 68879
