करबला ते मानवतेचा संदेश
मोहरम हा इस्लामी नववर्षाचा पहिला महिना असला, तरी त्याचे महत्त्व केवळ नववर्षापुरते मर्यादित नाही. इस्लामच्या इतिहासातील करबला येथील बलिदानाच्या स्मरणार्थ हा पवित्र काळ पाळला जातो. इमाम हुसेन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी अन्यायाविरुद्ध दिलेले बलिदान हे सत्य, न्याय आणि मानवतेसाठीच्या संघर्षाचे प्रतीक मानले जाते. त्यामुळे मोहरम हा आनंदाचा नव्हे, तर स्मरण, श्रद्धा आणि मूल्यांचा संदेश देणारा काळ आहे.
हलगा : हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचा जिवंत वारसा
भारतातील अनेक भागांप्रमाणेच बेळगाव तालुक्यातील हलगा गावाने या धार्मिक परंपरेला सामाजिक सलोख्याचे रूप दिले आहे. येथे मोहरम हा केवळ एका समाजाचा सण नसून संपूर्ण गावाचा उत्सव मानला जातो. बेळगाव तालुक्यातील हलगा येथील हजरत बीबी फातिमा दर्ग्यात मोहरमची परंपरा अनेक पिढ्यांपासून अखंड सुरू आहे. विशेष म्हणजे, मोहरमच्या ताबूतांची मिरवणूक गावातील मंदिरांनाही भेट देते. या परंपरेत हिंदू आणि मुस्लिम समाजातील नागरिक मोठ्या श्रद्धेने आणि उत्साहाने सहभागी होतात. धार्मिक श्रद्धेपेक्षा परस्पर आदर, विश्वास आणि सामाजिक एकोप्याला येथे अधिक महत्त्व दिले जाते.
परंपरा, श्रद्धा आणि सांस्कृतिक ओळख
ताबूत मिरवणुकीतील मजनू नृत्य, इंगळ्यांचा विधी आणि पारंपरिक ताबूत मिरवणूक या केवळ धार्मिक प्रथा नाहीत; त्या गावाच्या सामूहिक स्मृती आणि सांस्कृतिक ओळखीचा अविभाज्य भाग बनल्या आहेत. लहान मुले, युवक, ज्येष्ठ नागरिक आणि महिलांचा उत्स्फूर्त सहभाग ही या परंपरेची खरी ताकद आहे.
नवस, श्रद्धा आणि सेवाभावाची परंपरा
या दर्ग्यावर दर गुरुवारी भाविक दर्शनासाठी येऊन नवस बोलतात. त्यानंतर मोहरमच्या काळात नवस फेडण्याचीही परंपरा आहे. गावातील माहेरवाशिणींच्या अनेक मनोकामना येथे पूर्ण होतात, अशी श्रद्धा असून गावात जन्मलेल्या मुली दर्शनासाठी आवर्जून येतात. दर्ग्याची देखभाल आणि धार्मिक विधी मुल्ला परिवाराकडून केले जातात, तर मुख्य सेवेकरीचा मान बेळगोजी कुटुंबाकडे आहे.
विविधतेतील एकतेचा प्रेरणादायी संदेश
आजच्या काळात धर्माच्या नावावर मतभेद निर्माण होण्याच्या घटना घडत असताना, हलगा गाव एक वेगळाच आदर्श समाजासमोर ठेवते. येथे मोहरम म्हणजे “आपला” सण. कोणता धर्म, कोणती जात किंवा कोणता पंथ यापेक्षा “आपण एकाच गावाचे आहोत” ही भावना अधिक महत्त्वाची मानली जाते.
हलगा येथील मोहरम ही केवळ धार्मिक परंपरा नाही, तर भारताच्या “विविधतेतील एकता” या मूल्याचे जिवंत उदाहरण आहे. शेकडो वर्षांपासून जपला गेलेला हा वारसा पुढील पिढ्यांसाठी सामाजिक ऐक्य, परस्पर सन्मान आणि मानवतेचा प्रेरणादायी संदेश देत राहणार आहे.