बेळगाव लाईव्ह: ज्येष्ठ साहित्यिक, कवी, शिक्षणतज्ज्ञ आणि भारतेश एज्युकेशन ट्रस्टचे माजी अध्यक्ष डॉ. जिनदत्त देसाई यांचे रविवार, १ नोव्हेंबर रोजी निधन झाले. ते ९३ वर्षांचे होते. त्यांच्या निधनाने कन्नड साहित्यविश्वासह शैक्षणिक आणि सामाजिक क्षेत्रात हळहळ व्यक्त होत आहे.
डॉ. जिनदत्त देसाई यांचा जन्म ३ एप्रिल १९३३ रोजी धारवाड जिल्ह्यातील अम्मिनभावी येथे झाला. धारवाड येथे एलएलबीचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी १९६२ मध्ये वकिली व्यवसायाला सुरुवात केली. त्यानंतर १९६६ पासून बेळगाव येथे जिल्हा न्यायाधीश म्हणून त्यांनी सेवा बजावली. १९९१ मध्ये निवृत्त होईपर्यंत त्यांनी न्यायव्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.
न्यायाधीश म्हणून कार्यरत असताना त्यांनी कविता आणि साहित्यलेखन पूर्णपणे थांबवले होते. महाविद्यालयीन जीवनातच ‘नीलांजना’ ही साहित्यकृती त्यांनी लिहिली होती. मात्र, न्यायिक सेवेत असताना तब्बल ३० वर्षे लेखनापासून दूर राहिल्यानंतर निवृत्तीनंतर ‘मत्ते बंदिद्देने’ (मी पुन्हा परतलो आहे) या काव्यसंग्रहातून त्यांनी साहित्यविश्वात पुनरागमन केले. त्यानंतर त्यांनी सातत्याने कविता आणि साहित्यनिर्मिती केली.
‘मत्ते बंदिद्देने’, ‘मधुशालिनी’, ‘ओलगिना मळे’, ‘हेज्जे सालु’ यांसारख्या त्यांच्या साहित्यकृती विशेष गाजल्या. त्यांच्या कविता १८ काव्यसंग्रहांमध्ये प्रकाशित झाल्या असून, त्यांच्या साहित्यावर अनेक विद्यार्थ्यांनी पीएच.डी. संशोधन केले आहे.
भारतेश एज्युकेशन ट्रस्टमध्ये डॉ. ए. एन. उपाध्ये कन्नड अध्ययन केंद्र सुरू करण्यात त्यांचा महत्त्वपूर्ण पुढाकार होता. या केंद्रामार्फत कन्नड आणि इतिहास विषयांत पदव्युत्तर तसेच पीएच.डी. अभ्यासक्रम चालवले जातात.
साहित्य आणि समाजासाठी दिलेल्या योगदानाबद्दल त्यांना अनेक प्रतिष्ठेच्या पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले होते. २०१५ मध्ये राणी चन्नम्मा विद्यापीठातर्फे मानद डॉक्टरेट, २०१७ मध्ये कर्नाटक राज्योत्सव पुरस्कार आणि २०२१ मध्ये कर्नाटक साहित्य अकादमी पुरस्कार त्यांना प्रदान करण्यात आला. २०२२ मध्ये श्रीक्षेत्र स्वादी दिगंबर जैन मठातर्फे ‘अकलंक श्री’ पुरस्काराने त्यांचा सन्मान करण्यात आला. तसेच कर्नाटक सरकारच्या कन्नड आणि संस्कृती विभागातर्फे २०२२-२३ या वर्षासाठीचा ‘श्री भगवान महावीर शांती राष्ट्रीय पुरस्कार’ही त्यांना मिळाला होता.
२०१८ मध्ये श्रवणबेळगोळ येथे आयोजित अखिल भारतीय जैन साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपदही त्यांनी भूषवले होते. साहित्य आणि शिक्षण क्षेत्रातील योगदानाबरोबरच ते दानशूर व्यक्तिमत्त्व म्हणूनही परिचित होते. विविध सामाजिक आणि सेवाभावी संस्थांना त्यांनी मोठ्या प्रमाणात आर्थिक मदत केली होती.
त्यांच्या पश्चात मुलगा, मुलगी आणि विस्तारित कुटुंब असा परिवार आहे.
डॉ. जिनदत्त देसाई यांच्यावर सोमवार, २ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ११ वाजता बेळगावातील सदाशिवनगर स्मशानभूमीत अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत.
त्यांच्या निधनाने कन्नड साहित्यविश्वाने एक ज्येष्ठ साहित्यिक, विचारवंत आणि समाजाभिमुख व्यक्तिमत्त्व गमावले आहे.




