बेळगाव लाईव्ह विशेष : बेळगाव शहरात सध्या कचरा व्यवस्थापनाचा पूर्णपणे बोजवारा उडाला असून ‘स्मार्ट सिटी’च्या वल्गना करणाऱ्या प्रशासनासमोर अस्वच्छतेचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. शहरातील मध्यवर्ती बसस्थानकापासून ते थेट उपनगरांपर्यंत सर्वत्र कचऱ्याचे साम्राज्य पसरले असून, यामुळे नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. विशेषतः तुरमुरी येथील कचरा डेपो आता कायदेशीर कचाट्यात सापडल्याने प्रशासनाची डोकेदुखी वाढली आहे.
नियमानुसार कचरा डेपो हा मानवी वस्ती आणि राष्ट्रीय महामार्गापासून ५०० मीटर अंतरावर असणे बंधनकारक आहे, मात्र प्रस्तावित रिंगरोड आणि या डेपोमध्ये अवघे ५० फुटांचे अंतर असल्याने हा डेपो हटवण्यासाठी स्थानिक नागरिकांनी कायद्याचा आधार घेत लढा सुरू केला आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक मंत्रालयाकडे यासंदर्भात तक्रारी दाखल झाल्या असून, जर हा डेपो स्थलांतरित करावा लागला, तर संपूर्ण शहराचा कचरा कुठे टाकायचा, असा यक्षप्रश्न महानगरपालिकेसमोर उभा राहणार आहे. या वादात अडकलेल्या तुरमुरी परिसरातील मराठी भाषिकांची कर्नाटक सरकारकडून कुचंबणा होत असल्याचा आरोपही आता जोर धरू लागला आहे.
शहरांतर्गत परिस्थिती पाहता, गांधीनगर फ्रुट मार्केटमध्ये येणारे शेतकरी आणि व्यापारी खराब झालेली फळे थेट रस्त्याच्या कडेला टाकत असल्याने परिसरात प्रचंड दुर्गंधी पसरली आहे. यामुळे डेंग्यू, मलेरिया यांसारख्या साथीच्या रोगांना निमंत्रण मिळत असून, कचरा व्यवस्थापनाची कोणतीही ठोस यंत्रणा येथे कार्यान्वित नसल्याचे दिसून येते. अशीच अवस्था मध्यवर्ती बसस्थानकाची झाली आहे, जिथे प्लास्टिक कचरा आणि उरलेल्या अन्नाचे ढीग साचल्याने प्रवाशांना नाक मुठीत धरून प्रवास करावा लागत आहे.
महापालिकेच्या अकार्यक्षमतेचा फटका निवासी भागांनाही बसत असून शांतीनगर, पापा मळा आणि शिवाजी कॉलनी परिसरात वेळेवर कचरा उचलला जात नाही. परिणामी, रस्त्याकडेला साचलेल्या कचऱ्यामुळे भटक्या जनावरांचा आणि कुत्र्यांचा वावर वाढला आहे, ज्याचा थेट परिणाम सार्वजनिक आरोग्यावर आणि वाहतुकीवर होत आहे.
पावसाळ्याच्या तोंडावर शहरातील ड्रेनेज व्यवस्थेचे पितळही उघडे पडले आहे. रविवार पेठ, कांदा मार्केट आणि आसपासच्या गल्ल्यांमधील गटारींमध्ये ३ ते ४ फूट कचरा साचल्याने अवघ्या काही तासांच्या पावसातही परिसरात गुडघाभर पाणी साचते. महानगरपालिकेच्या स्वच्छता कर्मचाऱ्यांनी आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी वारंवार विनंती करूनही या गटारींची सफाई करण्याकडे दुर्लक्ष केल्याचा आरोप स्थानिकांनी केला आहे.
या अस्वच्छतेच्या चक्रात आता गोव्यातील कचऱ्याचीही भर पडली आहे. अनमोडमार्गे गोव्यातील प्लास्टिक कचरा बेळगाव-खानापूर महामार्गावरून बागलकोटच्या सिमेंट कंपन्यांकडे नेला जातो, मात्र ही वाहतूक उघड्या वाहनांमधून होत असल्याने महामार्गावर ठिकठिकाणी कचरा उडून पडत आहे. यामुळे महामार्गाची देखभाल करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवर नाहक ताण येत असून, रस्त्यावर बंद पडलेल्या कचरावाहू गाड्यांमुळे अपघाताची शक्यताही बळावली आहे.
विशेष म्हणजे, बेळगाव महानगरपालिकेचे काही नगरसेवक आणि अधिकारी कचरा व्यवस्थापनाचा ‘अभ्यास’ करण्यासाठी अलीकडेच इंदूरसारख्या स्वच्छ शहरांच्या दौऱ्यावर जाऊन आले होते. या दौऱ्यांवर लाखो रुपये खर्च करूनही बेळगावच्या परिस्थितीत तीळमात्र बदल झालेला नाही, उलट समस्या अधिकच जटील बनली आहे. प्रशासनाचा हा वेळकाढू आणि निष्काळजीपणा नागरिकांच्या सहनशीलतेचा अंत पाहत असून, आता जनतेने कायद्याचा आधार घेऊन आणि आंदोलनाचा पवित्रा घेत हा कचरा प्रश्न निकाली काढण्याचा निर्धार केला आहे. जर तातडीने कचरा उचलण्याची आणि प्रक्रियेची प्रभावी अंमलबजावणी झाली नाही, तर बेळगाव शहर कचऱ्याच्या ढिगाऱ्याखाली दबले जाण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
