🕊️ “मी आहे…”
मी आहे…
सीमारेषेच्या पलीकडे जन्मलेला,
पण संतांच्या शब्दात वाढलेला…
भक्तीने न्हालेला,
आणि मराठीपणाने झिजलेला…
मी आहे…
वारकऱ्यांच्या रांगेत न दिसणारा,
पण मनात दिंडी चालवणारा…
टाळ नसलेला,
पण ‘विठ्ठल’ ओठांवर असलेला…
मी आहे…
शाळेत कानडी, घरात मराठी,
मनात सदा माय माऊलीची वाटचाल बांधलेली…
पुस्तकं परकी, पण
भावना – तुकारामाच्या गाथेतील!
मी आहे…
गर्वाने म्हणणारा – “माझं अस्तित्व,
हीच माझी ओळख!”
भाषा माझी आहे,
आणि भक्ती माझं उत्तर आहे…
मी आहे..!
शेवटी फक्त एकच मागणारा –
मला मराठी म्हणून जगू दे,
आणि विठ्ठलाचा म्हणून वावरू दे…
- सीमाकवी रवींद्र पाटील – बेळगाव
9591929325
आज आषाढी एकादशी निमित्त विठूमाऊलीकडे हेची देवा मागणं 🙏🙏
📖 कविता समीक्षण:
“मी आहे…” — सीमाकवी रवींद्र पाटील
✍️ समीक्षक: संजय साबळे
🌿 सीमाकवी रवींद्र पाटील यांची “मी आहे…” ही कविता म्हणजे भक्तीच्या मृदू स्वरातून झिरपणारी अस्मितेची सोज्वळ साद आहे.
या कवितेची सुरुवात होते ती “मी आहे…” या तिन्ही युगांची साक्ष असणाऱ्या छोट्याशा वाक्याने.
पण या दोन शब्दांतच दडलेला आहे एक सीमावासी मराठी भक्ताचा समग्र इतिहास, वर्तमान आणि भविष्य.
कवितेची शैली जशी थेट, तशीच भावपूर्ण.
या कवितेत सीमावर्ती मराठी माणसाचं ‘भाषिक, भाविक आणि सामाजिक’ अस्तित्व साध्या शब्दांत मोठ्या आत्मविश्वासाने मांडलेलं आहे.
✨ भाषेची साधेपणातून सौंदर्याकडे वाटचाल
“मी आहे… सीमारेषेच्या पलीकडे जन्मलेला,
पण संतांच्या शब्दात वाढलेला…”
ही ओळ म्हणजे जाणिवेची मांडणी आहे.
कवीने अलंकारिकतेचा अतिरेक न करता, साधेपणातून जेव्हा हृदयाला भिडणारे विचार दिले .
🙏 भाव आणि भक्तीचं संतपरंपरेशी नातं
“पण मनात दिंडी चालवणारा…
टाळ नसलेला, पण ‘विठ्ठल’ ओठांवर असलेला…”
या ओळीत साधना आणि सत्व यांचा संतुलित सूर आहे.
विठ्ठलभक्ती ही केवळ टाळ-मृदंगात नसून, अंत:करणात असते हे सांगताना कवी संतविचारांची नाळ आणि मनातील वारी यांची सुंदर सांगड घालतो.
📚 सीमाभावाचं प्रांजळ चित्रण
“शाळेत कानडी, घरात मराठी…
पुस्तकं परकी, पण भावना – तुकारामाच्या गाथेतील!”
या ओळीतून सीमावासीय मराठी विद्यार्थ्याचं वास्तव समोर येतं –
शिक्षण परकं, पण संस्कार पारंपरिक.
ही ओळ केवळ भाषेच्या संघर्षाची नाही, ती संस्कार आणि श्रद्धेची सलग परंपरा जपण्याचा यत्न आहे.
एका मराठी बालकाचा जणू “शैक्षणिक संघर्ष” या एका ओळीत संपूर्ण मांडला आहे.
या ओळीतून मला जाणवते —
शब्दांचा अडसर नाही तर शब्दांच्या अर्थावरची मालकीच हिरावली गेली आहे.
🔥 शब्दांची सन्मानपूर्वक मागणी
“मला मराठी म्हणून जगू दे,
आणि विठ्ठलाचा म्हणून वावरू दे…”
या शेवटच्या ओळी म्हणजे नतमस्तक अस्मितेची अत्युच्च अभिव्यक्ती.
कवी इथे मागतो आहे — अधिकार नाही, ओळख!
राजकीय घोषणांऐवजी भावनिक नाते!
भाषा आणि भक्ती यांची ही आर्त मागणी प्रत्येक मराठी मनाला अंतर्मुख करणारी आहे.
या शेवटच्या दोन ओळी म्हणजे
साहित्यिक स्वरूपात मांडलेली संविधानिक मागणी आहे.
इथे भाषेचा आग्रह नाही,
भक्तीचा दुराग्रह नाही,
फक्त ‘माझं असणं तू मान्य कर’ अशी एक भक्ताची आर्त साद आहे.
ती राजकीय नाही, ती मानवी आहे.
ती धार्मिक नाही, ती सांस्कृतिक आहे.
🎯 कवितेची वैशिष्ट्ये:
सरळ, सुस्पष्ट, आत्मभिमानी शैली
भावनात्मक सौंदर्य + वैचारिक खोली यांचे समतोल
सामाजिक वास्तवाचं समर्थ, परंतु सौम्य मांडणी
संत परंपरेशी न तुटणारं नातं
✍️ “मी आहे…” ही कविता म्हणजे एका सीमाभक्ताचं आत्मसाक्षात्कार आहे,
जिथे शब्द नाहीत, पण अर्थ खोल आहे…
जिथे टाळ नाही, पण विठ्ठल आहे…
आणि जिथे ओळख हरवली, तरी आत्मा पुन्हा ‘हरिनामात’ न्हातो आहे.”
🌟 “ही कविता फक्त आषाढी एकादशीपुरती नाही,
ती सीमावर्ती अस्मितेचा साधा, पण अत्यंत समर्थ दस्तऐवज आहे.
यात नाटकीपणा नाही — आहे ती केवळ अंत:करणातून उमटलेली साद…
मराठी शिक्षक, कवी, पत्रकार रवींद्र पाटील यांचा सच्चा आवाज!”
🖋️ समीक्षक
श्री .संजय साबळे सर
मराठी विषय तज्ज्ञ
दि न्यू इंग्लिश स्कूल चंदगड
संपर्क9420973151
